Holland Amerika Lijn Passagierslijsten

Tussen 1900 en 1969 reisden en emigreerden miljoenen mensen met de schepen van de Holland-Amerika Lijn. Help mee deze archieven te ontsluiten!

Stand van zaken

  • 114.572 scans
  • 1.171 deelnemers

  • 30.929
    • 3.8% Onbruikbaar
    • 27% Dubbel ingevoerd
    • 25.6% Gecontroleerd
    Dubbel ingevoerd 30.8%
  • 29.301
    • 3.8% Onbruikbaar
    • 27% Dubbel ingevoerd
    • 25.6% Gecontroleerd
    Gecontroleerd 29.3%
Meedoen aan dit project
Marlies Dikken (CBG)

Marlies Dikken (CBG)

Ervaringen gevraagd!

Beste invoerders en controleurs,

We kregen een mooi stuk toegestuurd, waarin één van de invoerders iets deelde over zijn observaties en ervaringen met het HAL-project tot nu toe (zie hieronder). Nu zijn we benieuwd hoe anderen het project ervaren. Wat jullie opmerken; Waarom jullie meedoen; Wat voor conclusies jullie trekken uit de gegevens die jullie onder ogen krijgen.

Iedereen kijkt tenslotte met een eigen blik naar die lange lijsten. Misschien kunnen we elkaar met dit soort verhalen helpen, of inspireren om verder te gaan!

 

Dit is het verhaal van Jan van Twisk:

Nu ik sedert ongeveer zes maanden ruim 200 pagina’s van de passagierslijsten van de H.A.L. (1900-1969) heb vertaald van geschreven materie naar digitale vorm lijkt mij het moment gekomen om eens mijn ervaringen en overwegingen op schrift te zetten. Wellicht hebben andere vrijwilligers er iets aan.

Inmiddels zijn er sedert mijn aantreden heel wat vrijwilligers bijgekomen (van ca.700 naar ruim 950). Het aantal verwerkte pagina’s neemt nu dagelijks zichtbaar toe met 0,1 procentpunt en geeft de vrijwilligers de benodigde moed om door te gaan. Er zijn volgens de project inleiding nog miljoenen reizigers op de wachtlijst. Het aantal gescande namen bedraagt inmiddels zichtbaar meer dan 115.000 stuks zodat we op de goede weg zijn.

In diezelfde inleiding wordt vermeld dat deze reizigers vooral emigranten naar N.Amerika zijn. Merkwaardig is dan wel dat een deel van door mij behandelde lijsten retourvaarten naar Europa betroffen. Dat waren vermoedelijk niet alleen remigranten maar vooral zakenmensen en toeristen.

Het karwei is zo dus een bron van overwegingen. Een soort puzzelwerk om de altijd weer andere handschriften zo goed mogelijk te ontcijferen. Een voordeel is dan wel als de bewerker zelf jarenlang die handschriften heeft meegemaakt en gehanteerd. Zoals ondergetekende bijvoorbeeld (* 1924).   

Daarbij biedt enige ervaring met genealogie hulp bij het herkennen van persoonsnamen. Talenkennis is natuurlijk altijd handig om de geschreven en soms verbeterde naam van persoon, vertrek- en bestemmingsplaats te herkennen.

Voor het lokaliseren van de bestemming is controle via Google een eenvoudige mogelijkheid. Hetzelfde geldt overigens ook voor het controleren van de vertrekplaats en soms ook de bestemming van de remigrant, zakenman of toerist in het Europa van begin 20-e eeuw. Toen immers was de verdeling van dit gebied totaal anders dan nu. Daardoor was toen ook de schrijfwijze van plaats, streek en land afwijkend. Enige kennis van historie is daarbij een goed hulpmiddel ter herkenning van het geschrevene.

Tot nu toe zijn de mij voorgelegde passagierslijsten enkel afkomstig uit de eerste twee decennia van de vorige eeuw. Opvallend is dan dat de HAL ook in de jaren van de Eerste Wereldoorlog blijkbaar doorging met varen naar en van Amerika zonder getorpedeerd te worden of op een zeemijn te lopen.

Eveneens opvallend is het grote aantal personen uit Oost-Europese gebieden waarbij personen met joodse namen meestal naar New York reisden. Het laat zich raden en via Google opzoeken welke reden vele andere emigranten in die periode hadden om naar specifieke plaatsen in de VS of Canada te gaan. Soms is ook te herkennen dat er bepaalde groepen of families reisden en soms ook een flink aantal vrouwen alleen.

Al met al is het duidelijk geworden dat er een altijd vrij onbekende wereld opengaat voor de vrijwilliger die aan dit omvangrijke project gaat deelnemen.

  • Foort de Rijder

    Foort de Rijder

    Ik zou hier eigenlijk maar één observatie aan toe willen voegen.

    Het project draagt de naam van de Holland Amerika Lijn. Toch komen er scans voorbij van andere maatschappijen dan de HAL, of zijn er scans van pleziertochtjes (lees: cruises) over de Middellandse Zee. Uitgaand van het motto: In der Beschränkung zeigt sich der Meister, zou voor mij persoonlijk een focus op alleen transatlantische reizen met schepen van de HAL zelf een eerste prioriteit krijgen. 

    Voor de rest kan ik mij helemaal vinden in de bevindingen van Jan van Twisk. Hieraan zou nog toegevoegd kunnen worden dat elementaire kennis van paleografie (bij sommige teksten) bijna een must is.

  • Petra Sj

    Petra Sj

    Laatst bijgewerkt op: 

    Wat een leuk initiatief! Veel van wat Jan van Twisk schrijft is herkenbaar.

    Laat ik beginnen met mijn motivatie; zonder deze zou ik niet aan dit project deelgenomen hebben.
    Ben een Rotterdamse in hart, nieren en ziel. HAL is onverbrekelijk verbonden met Rotterdam (althans, zo ervaar ik het).
    Daarnaast voel ik een zekere verwantschap met de globetrotters; ik was ooit ook – kind van – een emigrant, dan wel naar een ander continent met een andere reder.
    In 1962 volgden mijn moeder, broer en ik mijn vader naar Brasil die een prachtbaan had bij Verolme Scheepswerven. Het was met de reder Van Nievelt Goudriaan, nu bekend als Nigoco.
    Ook al een Rotterdammer. ;-)
    Bij het passeren van de Evenaar ontving ik een diploma van Neptunus, door hem gedoopt tot zeepaardje (het Maritiem Museum Rotterdam is in bezit van mijn doopbewijs). 

    Tot zover mijn persoonlijke relaas. Heb nu ruim 200 scans onder de vingers gehad.
    Wat mij opvalt is dat de passagiers vnl. uit de v/h Oostbloklanden afkomstig zijn; Polen, Rusland (USSR), Litouwen, Hongarije...
    In mindere mate Duitsers, Belgen, Fransen, Britten… Sommigen zijn herkenbaar als Joden door de uitgesproken namen. Zo kwam ik vandaag een Jonas Walvisch tegen. Geboren in Amsterdam en overleden te Auschwitz (1943). Zoiets maakt indruk.
    De weinige Nederlanders die ik tegenkomen ben, zijn vaak notabelen. Deze reizen 1e klas, vaak met de maid/servant/valet. Moet ik wel om grinniken.
    Eerlijk gezegd kom ik vaak scans tegen die nauwelijks te ontcijferen zijn. Vooral als het ‘Oostblokland’ namen betreft, geschreven in bijna onleesbare hanenpoten.

    Eigenlijk heeft bijna elke scan een verhaal. Een verhaal dat zichtbaar wordt als je op zoek gaat naar de juiste spelling van zo’n onleesbare naam. 

    Enfin, het is en blijft bijzonder werk. Ik vind dat we met elkaar de wereldgeschiedenis inzichtelijker maken. Zeker voor diegenen die op zoek naar informatie zijn. 

    Tot slot wil ik nog kwijt dat de super ondersteuning vanuit de projectleiding zeker bijdraagt aan mijn motivatie. Elke vraag wordt beantwoord, problemen worden opgelost. Ook de collegialiteit van collega invoerders wordt enorm gewaardeerd. Bedankt!  

  • Femke de Slegte

    Femke de Slegte

    Leuk initiatief! Ook ik ben van oorprong Rotterdamse en vandaaruit gemotiveerd om iets te doen met "onze" HAL. De emigratie van zo megaveel (meest arme) Europeanen naar Amerika fascineert mij. Migratie is van alle tijden - daar maakt dit project je wel bewust van. Ik ben vooral geboeid door de Oosteuropese migranten en in het bijzonder de Joodse. Ik vind daarom het leukste om de scans met Poolse, Russische, Oekraïnse etc. namen te ontcijferen. Dat gaat steeds makkelijker. Ook de Duitse namen voor plaatsen die je nu onder andere namen kent (Eydtkuhnen, Oderberg, Prostken etc.) vind ik boeiend om na te zoeken. Wat zag de Europese kaart er anders uit rond 1900. Al met al een leuk project om aan mee te doen. Ik deel met anderen de lichte irritatie bij de scans met luxe cruisepassagiers. Ook de getypte scans vind ik niet leuk om te doen. Maar ja het hoort erbij. Ik hoop elke keer maar weer op een leuke Oosteuropese lijst met namen! En die zijn er genoeg.

    O ja nog één ding. Ooit las ik in de promotie voor dit project zoiets als "leuk om tussen andere moeilijke projecten door te doen voor de meer ervaren vrijwilligers". Alsof het een eitje is. Ik doe al heel wat jaren mee met verschillende projecten, maar bepaald makkelijk vind ik deze HAL lijsten niet! Gelukkig, want dat maakt het leuk.

    Zo, en nu maar weer een scan invoeren.

  • Angeline

    Angeline

    Zelf zit ik te wachten op de modernere schepen. Mijn vader werkte bij RDM en bouwde mee aan een aantal van de schepen die deze vaarten maakten. Was nog bij de doop van een aantal schepen in de late jaren 50/ begin 60. De iconische Rotterdam met dubbele pijp, die nu bij Katendrecht ligt, waar hij reuze trots op was is echt een voorbeeld van de hollandse scheepsbouw. Ik heb ook nog eigen herinneringen aan een vertrek van familie van de Wilhelminakade maar die vertrokken na WO II naar Australië.

    Wat mij vooral nederig maakt in dit project is de moed van de vele meisjes, vrouwen om aan dit avontuur te beginnen. Als je hun naam opzoekt via Ellis dan zie je pas hoe jong ze waren. Ze moesten het ook doen met minder informatie dan waar wij nu over beschikken en terugkeren op hun schreden bij mislukking was ook niet altijd mogelijk.

    Mijn petje af voor deze dappere landverhuizers aan het begin van de 20ste eeuw. 

  • Pukken

    Pukken

    Ik herken direct al de observaties van de vorige schrijvers. Ik maak ook dikwijls een controle-uitstapje naar de site van Ellis Island om een onduidelijke naam te checken. Lukt meestal wel, maar wees op je hoede, want ook bij het ontsluiten van Ellis Island zijn er fouten gemaakt. Daar kwam ik o.a. achter omdat ik midden in een scan van de HAL die ik aan het ontsluiten was, een naam voorgeschoteld kreeg, waar ik zelf naar op zoek was. Hoe toevallig! Het was een voorvader van mijn schoonzoon, die na een scheiding, begin vorige eeuw naar de VS was vertrokken. Ik kon tot nu toe zijn naam niet vinden op sites in de VS zoals Ells Island. Nu bleek dat zijn naam verkeerd was ontsloten bij Ellis Island. Na wat zoeken via naastliggende namen op de scan van de HAL vond ik hem bij Ellis Island op de handgeschreven lijsten van de immigratie. Dit was voor mij een heel leuke bijvangst van dit project.