Post van Weldadigheid

Bent u één van die miljoen Nederlanders die een voorouder heeft in de Koloniën van Weldadigheid? Veel nazaten gaan op zoek naar het lief en leed van hun voorouders. Helpt u mee die gegevens vindbaar te maken?

Stand van zaken

  • 135.321 scans
  • 473 deelnemers

  • 57.429
    • 57.6% Onbruikbaar
    • 42.4% Dubbel ingevoerd
    • 42.4% Gecontroleerd
    Dubbel ingevoerd 100%
  • 57.429
    • 57.6% Onbruikbaar
    • 42.4% Dubbel ingevoerd
    • 42.4% Gecontroleerd
    Gecontroleerd 99.9%
Wil Schackmann

Wil Schackmann

Jan, Cornelis, Pieter, Grietje, Aaltje en Klaas

Laatst bijgewerkt op: 

De kinderen Alles zijn niet zo heel veel jaren op de kolonie geweest, maar ze hebben er wel heel veel moeten meemaken. Het zijn er zes, in aflopende volgorde van leeftijd Jan, Cornelis, Pieter, Grietje, Aaltje en Klaas.

Ze zijn maart 1820 vanuit de Beemster vertrokken als compleet gezin: vader Maarten Alles en zijn vrouw Marijtje en de zes kinderen waarvan Jan toen twaalf en Klaas twee jaar oud was. Een volgend kind was blijkbaar op komst, want de directie meldt slechts de aankomst van de vader en de kinderen met de toevoeging 'zijnde zijne vrouw op weg aan de gevol­gen eener ontijdige verlossing over­leden'.

De tijdens hun reis en mogelijk in hun aanwezigheid dus moederloos geworden kinderen en hun vader nemen hun intrek in een hoeve in Wilhelminaoord. De Maatschappij spant zich in om vanuit Steenwijk een huishoudster te vinden die kan helpen met de kinderen en zoals dat soort zaken vaak eindigt, krijgen vader Alles en die huishoudster trouwplannen. Het is een kleine drie jaar na hun vertrek uit de Beemster als de trouwerij plaatsvindt en Jan, Cornelis, Pieter, Grietje, Aaltje en Klaas een stiefmoeder krijgen.

Maar acht maanden later overlijdt hun vader.  'Deze man,' schrijft de directeur,' laat na zes kinderen en eene tweede vrouw; die stiefmoeder schijnt van mening te zijn de kolonie en de zes kinderen haars overleden mans te verlaten.' Dat is niet alleen een voornemen van de voormalige huishoudster, twee weken daarna wordt vanuit Frederiksoord gemeld 'dat de wed. Alles van kolonie no.2 de kolonie reeds heeft verlaten'.

De nu geheel verweesde kinderen worden toevertrouwd aan een 35-jarige vrouw uit Texel die weet hoe het voelt omdat ze zelf al vanaf haar negende levensjaar wees is. De manier waarop de directie de volgende jaren over haar schrijft, duidt op algemene tevredenheid over haar goede zorgen voor de kinderen.

Maar ook zij heeft - net als eerder de huishoudster - een eigen toekomst en eigen toekomstplannen. Maart 1825 schrijft de directie dat zij zich 'met den kolonist Nieuwenhuis in het huwelijk begeeft' en dat daardoor de kindjes Alles 'weder zonder opzigt' achterblijven. Aan de subcommissie van weldadigheid in de Beemster wordt gevraagd of zij er bezwaar tegen heeft als de kinderen worden overgeplaatst naar het kinderetablissement voor wezen in Veenhuizen.

De Beemster heeft geen bezwaar en nog diezelfde maand komen Jan, Cornelis, Pieter, Grietje, Aaltje en Klaas in Veenhuizen aan. De jongens op een jongenszaal, de meisjes op een meisjeszaal.

Maar dan komt er een 'deus ex machina', een redding uit onverwachte hoek. September 1825 maakt de Beemster melding van een nalatenschap met voor de kinderen van wijlen Maarten en Marijtje Alles 'een, voor hunne omstandigheeden, vrij aanzienlijk legaat'. Bij die nalatenschap is ook uitgedrukt de 'begeerte, dat opgemelde kinderen uit de vruchten van het zelve tot eenig bedrijf zouden worden opgeleid, en onder het opzicht van daartoe gestelde voogden gebragt'.

Een maand later keren Jan, Cornelis, Pieter, Grietje, Aaltje en Klaas terug naar de Beemster. Ouderloos, maar voorzover bekend allemaal gezond. Jan is dan zeventien en Klaas zeven jaar oud. Uit huwelijksakten blijkt dat zij later de kost verdienen als boerenknecht en dienstmaagd.

 

Wil Schackmann

  • Abdulwadûd Louws

    Abdulwadûd Louws

    Laatst bijgewerkt op: 

    Hoi Wil!

    Bedankt voor deze verhalen. Dat brengt de brieven en andere documenten tot leven. Soms is er één enkele brief die een heel drama herbergt (zie bijgaand screenshot). Om de brief wat toegankelijker te maken heb ik 'm letterlijk uitgeschreven (met alle spelfouten en zonder interpunctie, het is een brief van een wanhopige weduwe die haar reeds overleden kind terug wilt van de Maatschappij)

    Groet,

    Abdulwadûd.

    

  • Wil Schackmann

    Wil Schackmann

    Nou en of, Abdulwadud, dit komt duidelijk helemaal recht uit het hart van de weduwe Jacobs.

    Ik heb die spullen niet thuis, maar morgen op mijn kantoortje ga ik mijn gegevens over haar en haar dochter eens nazoeken en dan hoop ik je wat meer achtergronden te kunnen vertellen. Bijvoorbeeld waarom haar dochter op de Ommerschans zat.

    Hartelijke groet,

    Wil

  • Wil Schackmann

    Wil Schackmann

    Gelukkig maar, Abdulwadud en Marloes, het is allemaal ietsje minder erg dan we dachten. Niet de dochter van de weduwe Jacobs is overleden, maar het kind van haar dochter. De dochter zelf is voorzover mij bekend kicking and alive. Maar er klopt ook iets helemaal niet.


    Gaat-ie: de weduwe Jacobs heet van zichzelf Akke Beezem en ze is 43 jaar als ze in 1821 met vier kinderen wordt gehuisvest in de vrije kolonie Wilhelminaoord. Haar oudste dochter is Elsje Jacobs en die raakt rond haar 26ste ongehuwd zwanger. Dat bestraft de Maatschappij van Weldadigheid met verbanning naar de strafkolonie op de wal van de Ommerschans. Maart 1832 komt Elsje daar aan en in mei bevalt ze van een zoontje, maar dat kind overlijdt op 26 december 1832. Dat is denkelijk 'het kind' dat de weduwe bedoelt, haar kleinkind dus.


    Maar nu komt het rare: volgens het register van de strafkolonie loopt Elsje drie weken na de dood van haar zoontje, op 12-01-1833, weg van de Ommerschans en weet ze weg te blijven. En de weduwe schrijft december 1833 of ze haar dochter vrij willen laten.
    Heeft niemand de weduwe verteld dat haar dochter al bijna een jaar weg is uit de Ommerschans?? Heeft Elsje Jacobs na haar vlucht nooit contact met haar moeder opgenomen??
    Rara. Ik snap het niet.

    Ik zal maandag een tekstje maken over strafkolonisten.
    Hartelijke groet,
    Wil

  • Abdulwadûd Louws

    Abdulwadûd Louws

    Laatst bijgewerkt op: 

    Hoi Wil,

    Ik neem aan dat je maandag a.s. (Koningsdag) wat anders gaat doen dan een tekstje maken over strafkolonisten? :-))) Ik ben in ieder geval benieuwd naar het resultaat. Ik ben overigens een brief tegengekomen (een verslag, meer) dat tè naar is om zomaar uit te tikken en te posten. Zie screenshot (voor wat betreft de inhoud: deze kan als schokkend worden ervaren!).

    Groet,

    Abdulwadûd.