Post van Weldadigheid

Bent u één van die miljoen Nederlanders die een voorouder heeft in de Koloniën van Weldadigheid? Veel nazaten gaan op zoek naar het lief en leed van hun voorouders. Helpt u mee die gegevens vindbaar te maken?

Stand van zaken

  • 135.321 scans
  • 471 deelnemers

  • 57.429
    • 57.6% Onbruikbaar
    • 42.4% Dubbel ingevoerd
    • 42.4% Gecontroleerd
    Dubbel ingevoerd 100%
  • 57.429
    • 57.6% Onbruikbaar
    • 42.4% Dubbel ingevoerd
    • 42.4% Gecontroleerd
    Gecontroleerd 99.9%
Wil Schackmann

Wil Schackmann

De schriftelijke cursus bedelaars zoeken

Laatst bijgewerkt op: 

Even een cursusje, want er zijn sensationele nieuwe mogelijkheden om thuis vanuit je luie stoel gegevens over bedelaars te bemachtigen! Daar gaat nog ruchtbaarheid aan gegeven worden, maar voorlopig hebben jullie als velehanden-invoerders de primeur.

Niet alle gegevens van bedelaars zijn langs deze weg te krijgen, maar wel goede startgegevens voor verder onderzoek. Je moet alleen wel de weg weten en daarvoor komt hier een beginnetje.

Omdat het lekker werken is vanuit een voorbeeld, doe ik het aan de hand van de door Hoppie onderaan deze mededeling genoemde Simon Petrus Jongkind. Het zal voor Hoppie niet zoveel nieuws opleveren, maar het werkt lekker als leidraad. Het is wel handig om tijdens het navolgende een extra venster in je browser geopend te hebben, ik neem aan dat iedereen wel weet hoe dat werkt, anders moeten de kleinkinderen even geraadpleegd.

In het ene venster volg je deze link: Je komt dan bij de zoekwijzer voor mensen die in het Drents Archief onderzoek willen doen naar koloniebewoners en waar ik alles in heb gezet wat ik daarvan weet (maar die ik eigenlijk nodig weer eens zou moeten bijwerken; nouja...).

We zijn vandaag bezig met bedelaars, dus je klikt aan 'bedelaars' om op de desbetreffende pagina te komen. Als je een tijdje aan het lezen bent kom je bij de 'Bevolkingsregisters' en daar klik je aan 'naar de invnrs'.  Je ziet dan de inschrijfregisters van de Ommerschans (alle bedelaars gingen altijd éérst naar de Ommerschans en werden na onderzoek, kledingverstrekking en wasbeurten overgebracht naar Veenhuizen) vanaf het allereerste begin, 1822, tot ongeveer 1882.

NB: Voor onderzoek naar later aangekomen bedelaars ben je helemaal op jezelf aangewezen. Daar weet ik helemaal niets van, al kom ik er bij de volgende NB even op terug.

In het andere venster ga je naar alledrenten.nl en dan klik je in de balk links op 'Bladeren door overige scans'. In het scherm dat je nu krijgt maak je het rondje voor 'Koloniën van Weldadigheid' zwart door er op te klikken. Onderaan verschijnt een keuzemenuutje. Kies 'Rijkswerkinrichtingen te Veenhuizen en Ommerschans' (dat is een verwijzing naar de archieftoegang onder die naam maar het zijn pas sinds 1859 rijkswerkinrichtingen, voor die tijd waren het koloniën, maar een zeurpiet die daarop let).

Nu verschijnen eronder allemaal inventarisnummers die wel gescand zijn, maar nog niet geïndexeerd. Misschien komt er nog een digitaal-doorzoekbare-index-met-foutjes bij te staan, maar dat weet ikniet, vandaag doen we het met de eigentijdse index, dus de index die indertijd in de kolonien/rijkswerkinrichtingen gemaakt is.

NB2: Mensen die later aangekomen bedelaars/landlopers zoeken, vinden hier diverse registers van na 1859, waarvan ik ook niet weet hoe die in elkaar steken (je kunt niet alles weten) maar die je allicht eens door zou kunnen bladeren, te beginnen met de klapper met invnr 294 of - als je al ongeveer een datum weet - de chronologische klappers 300-302.

Maar we zijn dus op zoek naar Simon Petrus Jongkind. We zoeken in de lijst invnr 289. Je ziet bij de omschrijving rechts ervan dat deze klapper pas begint in 1834, ik weet niet of dat klopt maar dan vind je dus bedelaars van de daaraan voorafgaande jaren hier niet in terug. Ik heb wel een ideetje hoe die te vinden, maar dat moet ik eerst nog uitzoeken, dat komt in een volgend cursusje.

Goed, klik op '289' en we zijn bij de scans. De klapper is alfabetisch op zijn negentiende eeuws, de namen zijn wel alfabetisch geordend op de EERSTE letter, maar binnen zo'n letter niet op de tweede letter, je zult dus de hele letter 'J' moeten doornemen als je Jongkind zoekt.

Er staat rechtsonder 'Pagina 1 van 181', dus een gokje is dat de letter 'J' rond pagina 50 zal zijn, dat typ je in het witte vakje en we zien dat ik er behoorlijk naast zit. Met de pijl rechtsonder kun je verder bladeren en uiteindelijk komen we op pagina 69 de 'J' (samengevoegd met de 'I') tegen. Dat wordt helemaal doorlezen. Gelukkig heet hij niet 'de Jong'. Ik vind een G. Jongkind en een J.C. Jongkind, en een Jongkind met moeilijk leesbare voorletters waar je wel S.P. van zou kunnen maken met het nummer 5673 doorgehaald en vervangen door 5968, wat duidt op twee opnames.

Na dit genoteerd te hebben gaan we even naar het scherm met de zoekwijzer. We zijn dus op zoek naar nummer 5673 (de eerste opname) en als je geen flauw idee hebt wanneer de persoon in de Ommerschans is aangekomen, zul je de diverse boeken waarin dat nummer voorkomt moeten doorzoeken, dus de delen gemerkt M, R, U, X en invnr 293.

Ik denk echter te weten dat Simon Petrus Jongkind tussen 1848 en 1856 is aangekomen en ga dus kijken in het deel gemerkt 'R', dat is invnr 436. We sluiten rechtsboven het venster van de klapper en kiezen in de lijst, flink stukje naar beneden, invnr 436.

Dan weer gokken waar inschrijfnummer 5673 zal staan, maar ik kan verklappen dat het op pagina 282 is en daar lees ik: Simon Petrus Jongkind, geboren Amsterdam 29 april 1819, gereformeerd, aangekomen in de Ommerschans op 9 september 1853, binnengebracht vanuit de stad Utrecht.

De naam is niet doorgestreept, wat betekent dat de inschrijving doorloopt in het volgende boek waarin 5673 voorkomt. Even naar de zoekwijzer en dat is het boek gemerkt U, inventarisnummer 439.

Daar staat die op pagina 281. Eerst dezelfde gegevens, helaas geen signalement (die zijn van de twee latere dragers van nummer 5673) en dan de mededeling: 'den 17 april 1858 ontslagen'.

Meestal is de volgende opname van een bedelaar al snel na zijn vrijlating dus ik gok erop dat zijn volgende opname met nummer 5968 ook in boek R staat. Dat blijkt niet te kloppen. Dan - even naar de zoekwijzer - moet ik kijken in deel U, invnr 439. Ik vind hem op pagina 330. Er staan in dit boek beroepen vermeld en bij Simon Petrus Jongkind is dat 'arbeider'. Hij is 10 februari 1859 binnengebracht vanuit Assen (wat waarschijnlijk betekent dat hij vrijwillig opgenomen is, want wat heeft hij in Assen anders te zoeken dan op weg zijn naar het gesticht?). Dit keer wel een signalement, hij is 1.64 lang, aangezigt: ovaal, haar: blond, oogen: blaauw, neus: groot, mond: idem (dus ook groot), kin rond, merkbare teekenen: 'lidteeken op de neus'.

Aangetekend is: 'Den 26 Febr. 1859 naar Veenhuizen' en '18 April 1862 ontslagen'.

Hier laat ik het even bij. Laat iedereen die er zin in heeft maar eens wat uitproberen, als er meer ervaring mee is opgedaan kom ik er later nog een keer op terug. Hoogstwaarschijnlijk bevat die eigentijdse index invnr 289 foutjes, dat is altijd, maar er zit ook een systeem in dat ik nog niet helemaal begrijp.

Nog even wat ik in het begin bedoelde met startpunt voor verder onderzoek: als je precies weet van wanneer tot wanneer een bedelaar in de Ommerschans of Veenhuizen zat, kun je in het archief gericht gaan zoeken in invaliditeitsregisters of hij iets mankeerde, in de ontslagvoordrachten welke plannen hij bij zijn vrijlating had en of hij oververdienste had en soms in de inspectierapporten hoeveel en welke eigen kleding hij bezat. Zie daarvoor de zoekwijzer.

Wil Schackmann

 

 

  • Hoppie

    Hoppie

    Leuk dat je mijn voorvader als voorbeeld neemt. Ik heb nog meer familie die bij de Stichting te "gast"zijn geweest en ga dus lekker zoeken. Het is toch slecht weer, dus een heerlijke dag hiervoor.

    Groetjes Hoppie