Post van Weldadigheid

Bent u één van die miljoen Nederlanders die een voorouder heeft in de Koloniën van Weldadigheid? Veel nazaten gaan op zoek naar het lief en leed van hun voorouders. Helpt u mee die gegevens vindbaar te maken?

Stand van zaken

  • 135.321 scans
  • 471 deelnemers

  • 57.429
    • 57.6% Onbruikbaar
    • 42.4% Dubbel ingevoerd
    • 42.4% Gecontroleerd
    Dubbel ingevoerd 100%
  • 57.429
    • 57.6% Onbruikbaar
    • 42.4% Dubbel ingevoerd
    • 42.4% Gecontroleerd
    Gecontroleerd 99.9%
Wil Schackmann

Wil Schackmann

Het Paasoproerfeuilleton, afl 2

Het wordt Visser die dinsdagochtend rond 9 uur verteld door de adjunctdirecteur van het tweede gesticht Jacob Kluvers. De adjunctdirecteur is de hoogste autoriteit in een gesticht met onder zich een onderdirecteur-binnen en een onderdirecteur voor buiten, maar die laatste is verantwoordelijk voor het landwerk en woont niet in het gesticht maar een eindje er buiten. Jacob Kluvers is zelf maandagavond 20 april, tweede paasdag, niet aanwezig, hij is ‘zijne vrienden aan het 3e Etablt bezoeken’. Dus het begin van de ongeregeldheden heeft hij uit de tweede hand.

Dat begin speelt zich af om zeven uur ’s avonds ‘in de benedenzaal van de Waal’. Bedoeld wordt de zaalopziener Gijsbertus de Waal, ongeveer 37 jaar oud en sinds een jaar in functie. Getrouwd met Johanna van Schaik die echter in 1841 zal overlijden, waarna Gijbertus enkele maanden later Catharina Ottolina Ente huwt, een zus van de onderdirecteur-binnen. Weer een jaar later zal hij de dienst van de Maatschappij verlaten, maar ik weet niet of dat vrijwillig is of niet. Overigens moet hij niet worden verward met de kolonist Johannes de Waal, die ook een tijdje zaalopziener in het bedelaarsgesticht is geweest, maar dat heeft niet lang geduurd.

Het nadeel van een feuilleton is dat ik zo af kan dwalen.

Goed, terug naar Gijsbertus de Waal en de avond van Paasmaandag. De bevolking van zijn zaal verlangt het brood dat voor de volgenden dag bestemd is ‘voorgevende dat zij honger hadden’. Het brood voor de volgende ochtend wordt altijd de avond tevoren al afgeleverd in de keukens van de zalen. Ze belagen de kok van hun zaal, die de sleutel van de keuken heeft.

‘Op het bekomen van een weigerend antwoord, schijnen een of meer hunner den Kok te hebben uitgescholden, en tot het neemen van het brood uit de keuken met geweld te hebben aangespoord.’ Met man en macht wordt de deur van de keuken opengebroken en bedienen de bedelaars zich van het daar opgeslagen brood, ‘voor dat den zaalopziener daartusschen beide was gekomen, en het had kunnen verhinderen’.

Dat wordt natuurlijk snel bekend. Nu eisen ook de bewoners van de andere zalen brood. De onderdirecteur-binnen snelt toe en gaat in onderhandeling. Een argument van de broodoproerlingen is dat de winkel van het gesticht op beide paasdagen gesloten is geweest. Normaliter kun je, als je oververdienste hebt geboekt en winkelkaartjes hebt gekregen, in die winkel diverse bijvoeding waaronder brood kopen tegen betaling van winkelkaartjes, maar dat had deze dagen dus niet gekund.

‘Dit laatste argument wilde de onderDirect. krachteloos maken, door dadelijk brood in de waterhuisjes verkrijgbaar te stellen.’ De waterhuisjes staan op het plein en daar is gratis gekookt water en tegen betaling koffie verkrijgbaar. Maar die huisjes tijdelijk als hulpwinkel gebruiken is de bedelaars niet genoeg. Tegen die tijd is adjunctdirecteur Jacob Kluvers gewaarschuwd en is hij in allerijl van het derde naar het tweede gesticht (een afstand van hooguit 500 meter) gekomen.

Waar hij wordt geconfronteerd met een ‘groote menigte, die een dreigende houding schijnt te hebben aangenomen’. Kluvers besluit toe te geven ‘en het brood geheel of gedeeltelijk te verstrekken’.

Maar voor zij zich terug trekken om dat op te eten, maken de oproerkraaiers duidelijk dat ze de volgende ochtend en avond ook brood willen hebben. Het is nog niet voorbij.

  • Abdulwadûd Louws

    Abdulwadûd Louws

    Spannend! En trouwens wéér een cliffhanger. Heb je een soap-achtergrond, Wil? ;-)

  • Wil Schackmann

    Wil Schackmann

    Yep Abdulwadûd, acht jaar in die sector gewerkt. Dan sta je op met cliffhangers en ga je er mee naar bed. Ik zou het ook als scenario kunnen schrijven:

    WOUTER VISSER staart geschrokken in de camera.

    FREEZE FRAME

  • Abdulwadûd Louws

    Abdulwadûd Louws

    Ik zoek alvast wat negentiende eeuwse Nederlandse muziek uit voor over de eindtitels :-)