Post van Weldadigheid

Bent u één van die miljoen Nederlanders die een voorouder heeft in de Koloniën van Weldadigheid? Veel nazaten gaan op zoek naar het lief en leed van hun voorouders. Helpt u mee die gegevens vindbaar te maken?

Stand van zaken

  • 135.321 scans
  • 467 deelnemers

  • 57.429
    • 57.6% Onbruikbaar
    • 42.4% Dubbel ingevoerd
    • 42.4% Gecontroleerd
    Dubbel ingevoerd 100%
  • 57.429
    • 57.6% Onbruikbaar
    • 42.4% Dubbel ingevoerd
    • 42.4% Gecontroleerd
    Gecontroleerd 99.9%
Wil Schackmann

Wil Schackmann

Het Paasoproerfeuilleton, afl 5

In het etablissement aangekomen, loopt Visser eerst langs de ‘fabrijk zalen’, waar bedelaars en bedelaressen spinnen en weven, dan naar de woonzalen en tenslotte naar de zaal van De Waal ‘waar het eerst de wanorde was begonnen’. Zijn bedoeling is om ‘door het voeren van kleine gesprekken, en het hooren hunner discoursen onderling’ de stemming onder de bevolking te peilen en erachter te komen wat ze van plan zijn. Maar hij kan nergens ‘de minste schijn van onrust, ontevredenheid of opgewondenheid bespeuren’.

In de keuken van de zaal van De Waal is de kok met behulp van een groepje mede-bedelaars bijna klaar met de warme maaltijd voor die dag. Op het menu staat ‘aardappelen met uitgebraden spek’. Visser praat met de aanwezigen over het voedsel en proeft het. Hij vindt het ‘zeer goed’ en ‘smakelijk toebereid’. Hij legt die mening voor aan de aanwezigen en die ‘waren met mij van hetzelfde gevoelen’.

Maar ze grijpen de gelegenheid tevens aan om even helemaal leeg te lopen. Ze zeggen tegen Visser ‘dat dit nu alleen zoo goed was, en wel gedurende de 3 a 4 dagen van mijn verblijf in de Kolonien, terwijl het anders veel minder was, onder anderen hadden zij vorige week drie achtereenvolgende dagen gortsoep gegeten, het vleesch dat van de Ommerschans aankwam, maar vooral het schapenvleesch van eigen schapen was slecht geweest enz:’.

Het is onbegrijpelijk, maar hoewel zij er wonen en het weten kunnen terwijl hij alleen af en toe langskomt, meent Visser dat te moeten gaan tegenspreken.

Hij betoogt dat hij toch ‘menigmaal’ in de koloniën is en dat ook de directeur der koloniën regelmatig langs komt ‘en zelfs op onderscheidene tijden de Leeden der P. C.’ en dat die altijd allemaal ‘redenen vonden van tevredenheid’ over het eten. Om even recht te zetten: de directeur der koloniën komt eenmaal per maand in Veenhuizen en sommige van de leden van de permanente commissie één keer per jaar en het is sterk de vraag of ze dan met de bedelaars mee-eten. Visser wijst de aanwezige bedelaars er op dat ze volop gelegenheid hebben om klachten in te dienen over de voeding en dat het veelzeggend is dat zulke klachten niet binnenkomen. En hij houdt ze voor ‘dat het vleesch niet altijd even vet kon zijn’.

Even terzijde over dat vlees: het meeste rundvee staat op stal bij de Ommerschans en wordt als het rijp voor de slacht is overgebracht naar Veenhuizen, varkens en schapen worden in alle koloniën en ook in Veenhuizen gehouden. En de opvattingen over vlees zijn in de loop der tijden veranderd. Is tegenwoordig mager vlees het duurst en – op medisch advies – het meest gewenst, in die tijd gold hoe vetter hoe beter. Vet vlees is voor de rijken, mager vlees voor de armen.

Visser ratelt door dat de hoeveelheden aardappelen, groenten, spek en vlees door de permanente commissie zijn vastgesteld en dat hij er van overtuigd is dat ze ook die hoeveelheden krijgen. Dat ze dat zelf kunnen weten omdat ze er bij zijn als die etenswaren in de keuken afgeleverd worden en als ze afgewogen worden en opgeslagen. Aan zijn verslag te zien is Visser dan zo’n tien minuten aan het woord geweest zonder dat er iemand tussen kan komen.

De groep is inmiddels aangegroeid met bedelaars die voor de maaltijd van het werk gekomen zijn. Visser ontwaart ook de man ‘die men mij als een der ongemakkelijkste en welligt als de aanvoerder van de vorige avond had aangewezen’ en hij begrijpt dat hij nu lang genoeg om de hete brij heeft heengedraaid.

Het is tijd om ze te vragen naar de gebeurtenissen van gisteravond en vanochtend.