Bevolkingsregisters Amsterdam 1853-1863

Ook alle bewoners van de Amsterdamse gangen, kelders en grachtenpanden uit de periode 1853-1863 moeten aan de vergetelheid worden onttrokken! Helpt u mee?

Stand van zaken

  • 81.754 scans
  • 505 deelnemers

  • 79.374
    • 3% Onbruikbaar
    • 97.1% Dubbel ingevoerd
    • 97.1% Gecontroleerd
    Dubbel ingevoerd 100%
  • 79.374
    • 3% Onbruikbaar
    • 97.1% Dubbel ingevoerd
    • 97.1% Gecontroleerd
    Gecontroleerd 100%
 
Quinten

Quinten

Weesper Kolk

Laatst bijgewerkt op: 

Ik moest toch twee keer kijken: wat staat hier nou? Lees ik nu echt Hoek Weesper Kolk? (Daarvoor staat NZ Voorburgwal).  Zou dat niet Nieuwezijds Kolk moeten zijn.  Weesper Kolk zei me helemaal niets.

Huisnummer 494 opgezocht op het buurtkaartje:

Nummer 494 blijkt zich te bevinden bij de samenvloeiing van de Nieuwezijds Voorburgwal en de Nieuwezijds Achterburgwal. Het is een van die (onbewoonde) blauwe panden. Als het kaartje niet goed leesbaar is vind je hier een vergrootbare versie op de Beeldbank.

Op geen enkel kaartje heb ik tot nu toe de naam Weesper Kolk (of Weesperkolk) gevonden. Bij Theo Bakker kom ik de naam tegen en dan blijkt het inderdaad om het water te gaan tussen de Nieuwezijds Voorburgwal en Achterburgwal aan de ene kant en de (Oude Haarlemmer-) sluis die in het begin in de Martelaarsgracht lag. Op het kaartje is rechts die sluis te zien.

De naam Weesper Kolk is me nog even onduidelijk. De Martelaarsgracht gaf toegang tot het IJ en vanaf daar kon je zonder twijfel naar Weesp varen. Maar niet naar Weesp alleen! De naam Haarlemmer Kolk zou dan toch meer voor de hand liggen, omdat de sluis ook naar Haarlem vermoemd was.

Maar goed. Weer wat geleerd. Weesper Kolk. Dit is hem dan:

Gezien vanuit Nieuwezijds Voorburgwal 2 (oud nummer: L 492, dus 2 huizen naast 494) naar de Martelaarsgracht met de Oude Haarlemmersluis en naar het IJ. Rechts Nieuwezijds Voorburgwal 1. Linksachter ingang Nieuwendijk en Martelaarsgracht 22, 24, 26. Klik hier voor een vergroting op de Beeldbank.

 

 

  • Quinten

    Quinten

    Laatst bijgewerkt op: 

    Ik ben er nog even verder ingedoken. In enkele 20ste-eeuwse bronnen wordt gesteld dat de Weesperkolk hetzelfde is als de Nieuwezijds Kolk. Misschien ben ik eigenwijs, maar dat lijkt me dat niet waarschijnlijk.

    Bij Jan ter Gouw lezen we in 1865: "De Weesperkolk wordt gevormd door de vereeniging der N. Z. Voor- en Achterburgwallen vóór de Haarlemmersluis, en werd zoo genoemd naar de ligplaats der Weesper bierschepen, toen de Weesperbierkaai op de N. Z. Kolk was."

    Dat verklaart mooi de verwijzing naar Weesp. Bier op basis van schoon Vechtwater, in plaats van dat Amstelbocht dat lijkt me wel wat. 

    Tijdens de bijeenkomst ter gelegenheid van het afronden van Bevolkingsregisters 1874-1893 vroeg iemand aan mij (Ik weet niet meer wie, sorry) waarom de Nieuwezijds Kolk nooit bebouwd is geworden. Nu weten we ook het antwoord: omdat daar het bier gelost werd. Zo'n losplaats voor een eerste levensbehoefte kan je niet eenvoudig verplaatsen. ;-)

    Iets serieuzer: Theo Bakker schrijft over bier het volgende:

    Biermarkt
    Ook al wordt de loswal voor bier wel eens met biermarkt aangeduid, een echte markt was er nooit. Loswallen worden veel vaker als bierkaai aangeduid dan als markt. Bier werd niet door particulieren of handelaren opgekocht, alleen door makelaars, tappers en slijters. Bier is het oudste handelsgoed van Amsterdam en de vroegste plaatsen waar dit opgeslagen en verhandeld werd zijn niet bekend. In 1492 komen we een loswal voor bier tegen in het Damrak, bij de Papenbrug. Medio 16e eeuw blijkt die van het Damrak verhuisd te zijn naar de Oudezijds Voorburgwal, even ten zuiden van de Oude kerk. Een volgende bierkaai was op de Nieuwezijds Kolk te vinden en een derde vanaf 1622 op de Herenmarkt. Of die er tegelijk waren is niet bekend, maar onmogelijk is het niet. Het was namelijk beleid om het bier naar plaats van herkomst te scheiden.

    Diverse keuren werden rond de bierhandel uitgevaardigd. Zo mocht op sommige markten alleen buitenlands bier verhandeld worden tegen een vastgestelde minimumprijs en op andere de Hollandse bieren en dan weer tegen een maximumprijs. Ook was het verboden tapperijen of slijterijen in de buurt van een bierkaai te vestigen. Ondanks de strenge keuren tegen verkoop aan particulieren was het op sommige marktdagen toegestaan kleinere hoeveelheden (?) vanaf de bierkaai te verkopen. Veel handelaren in bier vestigden hun pakhuis en soms zelfs woonhuis aan de bierkaai, maar het was hen uitdrukkelijk verboden ook te tappen vanuit dat adres. Het transport van pakhuis naar een afnemer was onderhevig aan controle van een ‘marktmeester’. De bierkaai aan de Oudezijds Voorburgwal werd de grootste met uitbreidingen naar het zuiden tot de Varkenssluis en naar het noorden tot de Oudezijds Kolk.

  • Ina Eijkman-Meddens

    Ina Eijkman-Meddens

    Dank, Quinten, voor deze uitgebreide informatie. Je zou er dorst van krijgen ;-).

  • Winfried

    Winfried

    Op deze kaart uit 1842 vind je de Weesper Kolk met daaronder de (Nieuwezijds) Kolk:
    http://www.amsterdamhistorie.nl/kaarten/kaarten.html?imagenaam=amsterdam1842


  • Ina Eijkman-Meddens

    Ina Eijkman-Meddens

    Wel mooi, zo'n late reactie. Ik dacht dat het project al afgesloten was maar het is kennelijk mogelijk nog te reageren.