Van de Wieg tot het Graf

Drie mijlpalen in een levensweg: geboorte, huwelijk en de dood. Gemeenten houden deze gebeurtenissen al twee eeuwen nauwkeurig bij. Het Gelders Archief wil al deze levens uit de vergetelheid halen en op onze website zetten. Om dat voor elkaar te krijgen hebben we al meerdere keren de hulp van honderden bevlogen vrijwilligers ingeschakeld. Helpt u mee in onze volgende grote indexeringsslag?

Current status

  • 266.814 scans
  • 731 participants

  • 172.473
    • 18.8% Unusable
    • 64.6% Double entered
    • 64.6% Validated data
    Double entered 83.4%
  • 172.455
    • 18.8% Unusable
    • 64.6% Double entered
    • 64.6% Validated data
    Validated data 83.4%
Participate in this project

Project info

yvonnelmc

yvonnelmc

Bijzondere beroepen en personen I a t/m l

Updated at: 

Lijst met bijzondere beroepen gevonden in de aktes van dit project zie ook
 hier op de site van Velehanden.

zie ook M t/m z

aanspreker:
een persoon, die de familie en vrienden van de overledene ter begrafenis nodigt, diens dood aan de huizen aanzegt en verder met de bediening der begrafenis belast is. Hij wordt ook aanzegger, boodschapper, doodbidder, groefbidder,kraai, leedaanzegger, lijkbidder of nodiger genoemd.

amanuensis
Assistent op natuurkundig, biologisch en/of scheikundig terrein op een school of in een laboratorium. De term kan ook naar een klerk of secretaris verwijzen. (bron: Wikipedia)

arbeider telegrafist
lijkt een rang in de loopbaan van een personeelslid van een spoorwegbeambte: voorbeeld van het verloop van een loopbaan
Loopjongen, hulparbeider, waarnemend arbeider, arbeider rangeerder, arbeider telegrafist
gevonden op de site  van de Noordoosterlocaalspoorweg-Maatschappij

armenraad, secretaris van een,
volgens de Armenwet van 1912, een instelling, die tot taak heeft, de omstandigheden te onderzoeken van personen, die zich als hulpbehoevend aanmelden. De Armenraad geeft inlichtingen betreffende de armverzorging aan instellingen van weldadigheid en aan de overheid. bron Ensie.nl

arrondissementsdeurwaarder
Uitleg (arrondissements)deurwaarder 
lees hier over arrondissement

autogenisch lasser
Autogeen lassen, ook wel gassmeltlassen of zuurstof-acetyleenlassen genoemd, is een lasmethode die gebruikmaakt van een zeer hete vlam. Meestal wordt gebruikgemaakt van de reactie van ethyn (acetyleen) met zuivere zuurstof.

automaten-steller 
(gokje van Rotjeknor) iemand die een (koffie/sigaretten/speelgoed/snoep/gok enz) automaat installeert en afstelt zodat het juiste product er uit komt.

automobielpoetser
Vast een van de eerste die er zijn beroep van kon maken in 1919

bakenmeester(rijks-):
is verantwoordelijk  voor het beheer en onderhoud van bakens, lichtboeien en andere navigatie-instrumenten. Hij is tevens verantwoordelijk voor het inspecteren, repareren en onderhouden van deze apparatuur om ervoor te zorgen dat ze goed werken. hij werkt ook de navigatiekaarten bij en markeert  de locaties van de bakens.

baker
een soort kraamverzorgster. Ze begeleidde de vroedvrouw en was al een paar dagen voor de bevalling in huis. Ieder dorp had in de twintigste eeuw verschillende bakers. Bron: wikipedia.

bandagist
iemand die breukbanden en andere heelkundige verbandmiddelen vervaardigt en verkoopt

bankwerker

barbier
Een barbier houdt zich bezig met het scheren, knippen en verzorgen van baarden en snooren. Tevens is hij vaak herenkapper.

bedrijfsboer 
persoon die tegen loon een boerenbedrijf technisch en economisch leidt

betonvlechter
Een betonstaalvlechter of ijzervlechter is een bouwvakker die op de bouwplaats wapeningen maakt voor betonconstructies zoals funderingen, vloeren, wanden, kolommen of lateien.

bevolkingsagent
Controleert de bevolkingsregisters

bewaarsman, lees hier meer over dit beroep

bezembinder

bierbottelaar
lees over het café te Linde bierhandel en bottelarij
Oud Aalten

bierhuishouder:
kroegbaas.

blauwverver.
is iemand die, bijvoorbeeld gebruikmakend van de kleurstof indigo, kleding blauw verft, bijvoorbeeld een pak, tot op het zwarte af. Kleding laten verven was goedkoper dan nieuwe kleding aanschaffen. Vroeger werd dit veel gedaan, meestal als men 'in de rouw was'.

ble(e)kersknecht
zie post van Ida over de blekerijen dd 25-08-2023

bodemkarteerder (assistent)
is een professional die zich bezighoudt met het in kaart brengen van de bodem. Deze taak omvat het onderzoeken en beschrijven van de bodemeigenschappen, zoals de samenstelling, textuur, vochtigheid en andere relevante factoren.

borstelmaker
Maakte bezems van varkenshaar, stevige straatbezems, schrobborstels, handborstels of varkenshaarkwasten. En meer, want hij levert ook handwerk. Bijvoorbeeld borstels om afvoeren mee schoon te maken, of hele fijne borstels voor het reinigen van reageerbuisjes. Borstelmakers uit de vorige eeuw kochten hun varkenshaar bij de voddenboer. Het varkenshaar werd in sodawater gewassen, aan kleine stokjes gebonden en vervolgens een paar uur gekookt.
Bron: zuiderzeemuseum.nl 

boschbaas
bos(ch)wachter

brander:"
stoker van brandewijn of jenever; kolenbrander; arbeider die in een steenbakkerij de winddroge stenen opstapelt om te laten bakken; arbeider die wol reinigt met gebruik van brandbak.
Bron:  vele handen: gids van historische beroepen

braillecorrector

breierij, chef
leuk om een stukje geschiedenis te lezen over een breierij in beneden Leeuwen

brievengaarder
brievenbesteller op een klein dorpje

broodventer:
iemand die met een korf brood de klanten langs ging. Dit leverde een armoedig bestaan op. 
Broodventers verkochten hun (eigen) gebakken brood ook huis aan huis ('abonnement), makkelijk voor de moeders van grote gezinnen. Ze hoefden op deze manier niet elke dag naar de broodwinkel. In Rotterdam waren het vaak franchise bakkers van 
de Meer & Schoep.

cacaobewerker
bewerkte cacao en maakte dit eetbaar tot een lekkernij.

carrousselhouder

castelier

centrifugist
Bedieners machines en installaties, assemblagemedewerkers bedienen industriële en landbouwmachines en -apparatuur. 

claviger
(conciërge )aan een gymnasium
maar ook: dit toegevoegd door Maria Teekamp

cocoswever
Het was/is iemand die kokos weefde/weeft.

commies (of kommies) der rijksbelastingen
werd aangesteld door lokale en provinciale overheden en moest op grenspunten als havens, postkantoren, telegrafiebedrijven, spoorwegen en/of landsgrenzen de voorkomende administratieve zaken rondmaken, zoals de heffing van belastingen," bron: historiek.net.

zie ook Wikipedia als voorganger van douanebeambte
a
angevuld door Ida dd 31-08-2023

commisionair 
Iemand die op eigen naam en tegen loon of provisie op order of voor rekening van een ander daden van koophandel (bijv. effecten of graan) verricht en overeenkomsten sluit.

conducteur der brievenmalen.
Brievenmaal is een zak waarin de brieven verzonden worden 

confiseur
Banketbakker

coupeur:
een coupeur of coupeuse (kleermaker of naaister) naait nieuwe kleding of vermaakt bestaande kleding voor klanten.  

courantier:
nieuwstijdingschrijver oftewel een journalist (bron: Encyclo.nl)

dagloner - Wikipedia

darmenkoopman
darmen worden nog steeds gebruikt voor het maken van worst

darmzouter
Een darm werd gezouten voor het maken van worst 

diacoon
in de protestantse Kerken de mannelijke functionaris die arbeid verricht op hetzelfde terrein als de diacones, dus in de dienst van barmhartigheid. De Nederlandse Broederschap der Diakonen ontstond in 1889 en verkreeg later erkenning van de Nederlands Hervormde Kerk. De diaconen worden o.a. te Heemstede opgeleid.
Bron:Ensie.nl

Dijkgraaf polderdistrict in Millingen

distributie, ambtenaar bij de
Nederland was tijdens de Eerste Wereldoorlog neutraal en vocht dus niet mee. Maar de inwoners werden wel geraakt door de voedseltekorten die tijdens deze oorlog ontstonden. Daarom was er een systeem van voedseldistributie ingesteld: het eten ging ‘op de bon’. In 1920 was er weer voldoende voedsel

Distributiekantoor, arbeidscontract Centraal
Het Centraal Distributiekantoor werd ingesteld op 30 augustus 1939 en werd belast met de distributie van levensmiddelen voor de bevolking in oorlogstijd. etc.

doodgraver 
graaft een graf en maakt het na de begrafenisceremonie ook weer dicht. Maar het is ook nog iets anders

dragline-baas:
e
en dragline of sleepgraver is een graafmachine die gebruikt wordt voor het verzetten van grote hoeveelheden grond of ander los materiaal.

eendenhouder.
Of kooiker Onder 
deze link meer info over de opkomst van deze industrie.

emailleur
Vuurwerker, zie  emailleren

emballeur
inpakker, verpakker

forceur

fabrieksbaas:
ploegbaas op een fabriek.

fabrikant van gebreide goederen (spreekt voor zich)

gaarder veergelden
lees hier meer over het Nijmeegse veer

gasstoker:
gas werd geproduceerd in gasfabrieken door water en stoom door verhitte kolen te jagen. De bedieners van de ovens werd gaststoker genoemd.

glasschilder

gouvernementspandhuisdienst, Controleur bij de. 
Hier meer informatie

granietvloerlegger
mogelijk terrazzolegger lees meer over terrazzo op deze wikipedia-pagina 

grutter 
1) kruidenier;verkoper van grutterswaren (verouderd) ambacht
2) iemand met als beroep het maken van boekweitgrutten

handelaar in rijsttafelprodukten.
Met wat achtergrondinformatie over de rijsttafel

handlanger:
Veenarbeider die de onderste turf uit en dikke laag hoogveen naar boven gooide.

herbergier:
ook wel waard: beheerder van een herberg (plaats waar men tegen betaling kan overnachten, eten en drinken).
Bron: encyclo.nl

hippodroom
Soort circus

hoepelmaker
wilgenstokken worden verwerkt tot hoepels om de duigen van boter- en haringvaatjes bijeen te houden

hofjager

Hollandsche IJzeren Spoorwegmaatschappij, commies bij de

houtvester
van Hare Majesteit de koningin op 't Loo

huidenzouter
Het beroep van huidenzouter was in het verleden een belangrijk ambacht. Het was de taak van de huidenzouter om de huiden van dieren te conserveren en te bewerken, zodat ze geschikt waren voor gebruik in de leerindustrie. 

huisbewaarder

huisslachter
In vroeger tijden was november de tijd wanneer er geslacht moest worden. Het slachten gebeurde destijds nog niet op slachthuizen, maar gewoon bij de boer op het erf. Het werd meestal uitbesteed aan een ‘huisslachter’ een slager die aan huis slachtte.

huzaren ,wachtmeester der

instrumentmaker 

intendant:
werkzaam bij de  Intendance (krijgsmacht) De intendance in een krijgsmacht is een dienst die zorgt voor het beheer van voorraden en bezittingen.

controleur eener Israëlische gemeenschap
Lees meer over de Joodse gemeenschap in Arnhem

kantonnier
is de aanduiding voor een vaste arbeider belast met het dagelijkse onderhoud van wegen en sluizen.

kantoorlooper:
persoon die voor een kantoor boodschappen doet en gelden int.

karreman:
iemand die met een kar rijdt, voerman, bestuurder van een kar, iemand die met een kar iets vervoert. Vervoerde klei van de walkplaats op zijn kar naar de vormplaats. 

walkplaats:" De klei werd hier in dunne lagen opgebracht en onder voortdurende toevoeging van water met blote voeten tot een plastische massa gekneed. Dit zware werk werd ‘walken’ genoemd. Na het walken was de klei gereed om gevormd te worden
zie dbnl

kerkschilder

kleerenperser.

klinker:  
iemand die klinknagels vast slaat voor geklonken stalen of houten constructies; zie ook

kloddenhandelaar
Klodden: ook wel kroten genoemd. Vlasafval, de korte vezels van vlas.

koffiehuishouder:
gelaghouder, kastelein etc.
bron: Encyclo.nl

kolentremmer
persoon die, op stoomschepen, de kolen uit de bunkers haalt en ze naar de stookplaat brengt

kooiman
of kooiker is een eendenkooihouder (en had vaak een kooikerhondje)
Zie ook eendenhouder. Onder deze link meer info over de opkomst van deze industrie.

Kooldrager (kolendrager):
zorgde voor het opdragen en storten van kolen. Schijnt een beroep te zijn geweest dat dorstig maakte. Bij dronkenschap sprak men over “kooldragerszat”.

koperdrukker 
Koperdruk is een techniek waarbij een afbeelding wordt gedrukt op een koperen plaat met behulp van een drukpers. De afbeelding wordt vervolgens overgebracht op papier of ander materiaal door middel van drukken. Koperdruk is een oude techniek die al sinds de 15e eeuw wordt gebruikt.

koperslager

korporaal-kok
Kok b.v. bij de Koninklijke Marine.
Je begon als kok 3, dan kok 2, vervolgens kok 1 en dan korporaal-kok.

kruidkundige.
Na even googelen op de naam blijkt het te gaan om de oprichter van het merk Zonnatura. Hij was werkzaam als natuurarts, al in de jaren dertig en uit heel Nederland kwamen mensen naar hem toe.

kruier  

kuikenbroeder,
een beroep in de pluimveesector. 
 

kuiper:
iemand die houten kuipen en vaten of tonnen maakt

Kunstdrijver:
Iemand die kunstvoorwerpen van metaal maakt. Drijven is een methode waarbij met een niet-snijdend gereedschap een versiering in het metaal, biv.zilver wordt aangebracht (gehamerd).

kunstenmaker.
geboren is in een woonwagen 

lampenist 
iem. die de zorg voor de lampen heeft, ze moet aansteken enz. (bij stations, treinen, aan boord, in de schouwburg enz.).

landman,
zou iemand zijn die meer land in eigendom of pacht heeft dan een landbouwer en vaak ook personeel in dienst had.(in een forum van geneanet.nl (2014) ook nog de volgende opmerking gevonden: onduidelijk omschreven begrip dat naargelang de periode en/of lokatie niet steeds dezelfde inhoud dekte)

landstormplichtige.
Lees het hele Wikipedia artikel over dit onderwerp.
"Mijn gedachte ging naar de Duitse "Landstorm Nederland" in WOII. Uit het artikel blijkt echter dat de bezetters misbruik maakte van de naam van de Vrijwillige Landstorm." aldus Rotjeknor

lantaarnopsteker

leraar in lichaamsoefeningen
Toch geen bijzondere omschrijving, maar is, aldus Rotjeknor, juist de officiële benaming, voor wat we gewoonlijk de 'gymnastiekleraar' noemen :)

De 'leraar in lichaamsoefeningen' volgt de HBO opleiding op de academie voor lichamelijke opvoeding en kan in iedere sport trainingen geven. Hij/Zij is dus multidisciplinair opgeleid. 

letterzetter

lichtdrukker - 
kopieerder, variant van het beroep conventioneel voorbereider en is onderdeel van de beroepsfamilie drukwerkvoorbereiders

likeurstokersknecht
helper (knecht) bij het vervaardiger van likeuren, (sterk) alcoholische dranken, die met kruiden, vruchten en suiker zijn bereid.

linieerder:
arbeider in een drukkerij die lijnen drukt
Bron: Ensie groot woordenboek der Nederlandse taal van van Dale

lompengaarder 
voddenopkoper ook voddenraper, lompengaarder, -handelaar, lorrenboer, lorrenman, morgenster, voddenboer, -man -raper, tagrijn, uitdrager. Een voddenman, in sommige delen van Nederland ook wel lorrenboer genoemd, was iemand die oude kleren opkocht en weer doorverkocht voor de fabricage van papier of poetskatoen.

En soms werd ook de, nu zeer beladen, term Lompenjood gebruikt. ‘Wat ouds!’ was een standaard straatroep van zogenoemde vodden- of lompenjoden. Veel (joodse) straathandelaren werden erg geplaagd, vooral door straatjongens. Cornelia Carolina Margaretha Luyken (1805-1872) weidde er in 1853 nog een gedicht aan, wat overigens slecht werd ontvangen.

loodbrander
Een gevaarlijk en ongezond beroep (risico op loodvergiftiging). Het bekleden van machines en wanden met lood, vakwerk dat onder vaak moeilijke omstandigheden in een stoffige, hete en stinkende werkomgeving moest worden uitgevoerd.

loonsproeier
sproeit voor anderen ter bestrijding of voorkoming van ziekten fruitbomen of akkerbouwgewassen  tegen een vergoeding per uur of per machine-inhoud. Het is een voordelige oplossing voor de kleine bedrijven, waar het aanschaffen van sproeimachines te kostbaar is

loopknecht
Man of jongen, belast met het doen van boodschappen voor een winkel of ander bedrijf.

luchtschommelhouder
lees hier meer over de luchtschommel(houder) en kermisfamilies

  • Ida

    Ida

    Updated at: 

    - automaten-steller. Iemand een idee wat dat is?

    - directeur proefstation zaadcontrôle

  • jannet1956

    jannet1956

    Beroep bruidegom in september 1944: wachter sabotagedienst.

  • Rotjeknor

    Rotjeknor

    automaten-steller = (gokje) iemand die een (koffie/sigaretten/speelgoed/snoep/gok enz) automaat installeert en afstelt zodat het juiste product er uit komt.

  • Ida

    Ida

    autogenisch lasser

    Autogeen lassen, ook wel gassmeltlassen of zuurstof-acetyleenlassen genoemd, is een lasmethode die gebruikmaakt van een zeer hete vlam. Meestal wordt gebruikgemaakt van de reactie van ethyn (acetyleen) met zuivere zuurstof.

  • Dora

    Dora

    dragline-baas: een dragline of sleepgraver is een graafmachine die gebruikt wordt voor het verzetten van grote hoeveelheden grond of ander los materiaal.