Alumni KABK

Namen van alumni van de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten, te Den Haag

Stand van zaken

  • 42.766 scans
  • 328 deelnemers

  • 32.682
    • 23.6% Onbruikbaar
    • 76.4% Dubbel ingevoerd
    • 76.4% Gecontroleerd
    Dubbel ingevoerd 100%
  • 32.682
    • 23.6% Onbruikbaar
    • 76.4% Dubbel ingevoerd
    • 76.4% Gecontroleerd
    Gecontroleerd 100%
Ferry Rooymans

Ferry Rooymans

"Er is zoo lang geslootkant en geknotwilgd": Jan Mankes (Hall of Fame Afl. 17) revisited

Laatst bijgewerkt op: 

Omdat hij dit weekend zo uitgebreid in de aandacht staat in de boekenbijlagen van - in ieder geval - NRC-Handelsblad en de Volkskrant, vanwege de verschijning van zijn verzamelde correspondentie, en omdat hij zo'n uitermate bijzonder schilder was, herhalen we nog maar eens Aflevering 17 van de Hall of Fame, die aan de schilder Jan Mankes was gewijd.

"In tegenstelling tot zijn ernstige uitstraling en ingehouden schilderijen, schreef de jonge schilder Jan Mankes, energieke, zo niet olijke brieven aan zijn maecenas. Ze zijn nu gebundeld 'tot een paleis van een boek eenvoudig'. (NRC-Handelsblad, Boeken, vrijdag 30 augustus).

De titel van de uitgave: Jan de Lange (bezorging en inl.), Ik probeerde mooie dingen te maken in allen eenvoud - Jan Mankes, een kunstenaarsleven in brieven, 1910-1920. Waanders/RKD, 768 blz., 39,95.

En, zoals Anne Mieke al eerder op het Forum meldde: 
Op donderdag 26 september zal kunsthistoricus Jan de Lange een lezing verzorgen over de brieven van Jan Mankes (1889-1920). In deze uitzonderlijke brievenuitgave is te lezen hoe Jan Mankes, die reeds op 30-jarige leeftijd aan tuberculose overleed, zijn kunstenaarsblik en werkwijze vormde. De lezing vindt plaats op het RKD en start om 15.30 uur (inloop 15.15 uur) en wordt afgesloten met een borrel. Kosten €10,- U kunt zich aanmelden via activiteiten@rkd.nl.
Op deze dag is exclusief voor bezoekers van de lezing de uitgave met korting te koop voor €30,- ipv €39,95.

De schilder Jan Mankes (1889-1920), werd al tijdens zijn leven 'Hollands meest verstilde schilder' genoemd. Dit is een zeer rake karakterisering van de essentie van zijn kunst. Jan Mankes schilderde vooral onderwerpen uit zijn directe omgeving en bestudeerde zijn onderwerp meestal zo lang, dat hij het als het ware dromen kon. Pas dan probeerde hij dit droombeeld te gaan schilderen. Zelf schrijft hij in een brief aan zijn maecenas Pauwels (20 oktober 1911) : "Ik schilder of liever zou wenschen te schilderen schilderijen, stille doch zingende door, ja juist door de stilte." 
Als je niet beter wist, zou je denken, dat Paul Simon voor zijn prachtige song Sound of Silence door Jan Mankes geïnspireerd is! Door zijn precieze manier van werken en doordat hij zo vroeg overleden is, is zijn totale oeuvre beperkt tot ongeveer 200 schilderijen, ruim 50 stuks grafiek en ruim honderd tekeningen plus enkele honderden schetsen/studies. 

Jan Mankes werd in 1889 geboren in Meppel. Al gedurende zijn jeugd was tekenen zijn favoriete bezigheid en had hij grote belangstelling voor de levende natuur, met name voor vogels. Doordat hij slechte ogen had en door de ongeinspireerde wijze van lesgeven, verliet hij al vroeg de school om te gaan werken. In 1904 werd zijn vader overgeplaatst naar Delft. Hier werd Jan aangenomen als leerling in de glasschilderfabriek 't Prinsenhof van J.L.Schouten. Hij kreeg 's avonds tekenles van zijn collega H.Veldhuis (1878-1954) en hij volgde een cursus decoratief tekenen aan de Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag. (We zullen hem aantreffen in cursusjaar 1905-06 als 16-jarige glasschilder). Ook maakte hij vaak wandelingen naar Den Haag voor een bezoek aan o.a. het Mauritshuis. Toen hij op een keer met wat werkjes naar zijn stadsgenoot Antoon Derkzen van Angeren stapte, raadde deze hem aan voor zichzelf te beginnen. Kort daarop toog hij met 10 schilderijtjes naar Den Haag, waar de kunsthandelaar Schregel alle werkjes van hem kocht.

Citroentjes, 1906                                                 Perkamenten boekjes, 1909

In 1909 werd zijn vader gepensioneerd en verhuisde het gezin naar De Knijpe bij Heerenveen, de geboortestreek van vader. Door het landelijke karakter van de omgeving, was Jan hier erg in zijn schik. Kort daarop leerde hij twee mannen kennen, die erg belangrijk voor hem zouden worden. Allereerst de kunsthandelaar J.C.Schüller (1871-1915), die zonder dat er sprake was van een contract tot aan zijn dood alle werken van Jan zou kopen. Via Schüller leerde hij ook de sigarenhandelaar A.A.M.Pauwels kennen (1875-1952). Pauwels werd zijn maecenas en zou hem steeds van materiaal voor het schilderen voorzien. Ook voerden de twee een levendige briefwisseling. In 1912 organiseerde Schüller een grote tentoonstelling van zijn werk in de Larensche Kunsthandel te Amsterdam. Deze tentoonstelling werd een groot succes.

Glas met lelies, 1910             Vaasje met appelbloesem, 1913               Aronskelken, 1911

Kort daarop kreeg Jan Mankes van Pauwels een etspers. Hij had inmiddels al een paar etsjes gemaakt, die hij afdrukte met de wasmangel van zijn moeder. In 1913 begint hij ook houtsneden te maken. In dat jaar leert hij ook Annie Zernike kennen. Annie was de eerste vrouwelijke predikant van Nederland en was beroepen in het kerkje in Boven Knijpe, waar Jan wel eens ter kerke ging. In 1915 trouwen ze met elkaar en gaan ze in Den Haag wonen. Dit omdat Jan ernaar verlangt de wijdsheid van de zee als inspiratiebron te gebruiken. Korte tijd daarop wordt bij Jan tuberculose geconstateerd en omdat de zeelucht deze ziekte verergert, verhuist het stel in 1916 naar Eerbeek op de Veluwe. Hier wordt in 1918 hun enige zoon Beint (genoemd naar Jans vader) geboren. In 1919 gaat Jan voor een paar maanden naar Nunspeet in de hoop daar verlichting te vinden voor zijn ziekte. Begin 1920 keert hij terug naar Eerbeek, nog nauwelijks in staat te lopen. In de nacht van 23 april overlijdt hij.

  

Waterlandschap, 1912                                                    Avondlandschap met maan, 1912   

Het werk van Jan Mankes is vertegenwoordigd in vele museale collecties. De belangrijkste zijn die van het Museum voor Moderne Kunst in Arnhem en Museum Belvédère in Oranjewoud (vlakbij De Knijpe, waar Jan woonde van 1909 tot 1915).

(Bron: www.mankes.nl)