Ja, ik wil!

Lever een belangrijke bijdrage aan de wetenschap! Help onderzoekers Universiteit Utrecht met het ontcijferen van Amsterdamse ondertrouwinschrijvingen (1602-1811).

Stand van zaken

  • 16.339 scans
  • 502 deelnemers

  • 16.253
    • 0.1% Onbruikbaar
    • 99.5% Dubbel ingevoerd
    • 99.5% Gecontroleerd
    Dubbel ingevoerd 99.6%
  • 16.253
    • 0.1% Onbruikbaar
    • 99.5% Dubbel ingevoerd
    • 99.5% Gecontroleerd
    Gecontroleerd 99.5%
Meedoen aan dit project
Sylvia Suvaal

Sylvia Suvaal

Kanunniken, kruideniers en kapsones

Toevallig kwam ik op een scan uit 1785 een echtpaar tegen dat in mijn eigen genealogisch onderzoek figureert. De bruidegom, Nicolaas van der Monde, is een broer van een van mijn (5x-bet)overgrootvaders (de Gosuinus die als getuige optreedt). Onder meer dankzij het feit dat dit paar veelvuldig voorkomt in de Utrechtse notariële archieven, kan ik iets meer over hen vertellen.

Nicolaas van der Monde (1734-1805) was de zoon van een Utrechtse chirurgijn en apotheker. Zijn beide ouders behoorden tot de gegoede burgerij, maar hij trouwt in in een nog rijkere, doopsgezinde familie. Zijn vrouw Christina Outman Wessens (1747-1816) is 10 jaar ouder dan hij (op de huwelijksakte smokkelt ze er vier jaar vanaf) en ouderloos. Het huwelijk levert Nicolaas naast geld ook meer maatschappelijke status op, die blijkt uit zijn benoeming tot kanunnik van het Domkapittel. Dat lijkt wellicht een wat merkwaardige functie voor een 18e-eeuwse protestant. Maar niet in Utrecht. Na het protestant worden van de Domkerk bleef het Domkapittel nog heel lang voortbestaan als vermogensbeheerder en als onderdeel van de Staten van Utrecht, nu met protestanten als leden. Het was een lucratief en prestigieus ambt. In 1811 hief keizer Napoleon de Utrechtse kapittels op zodat de Dom en alle overige bezittingen van het Domkapittel aan het Rijk vervielen.

Het testament van de vermogende Christina en de daaropvolgende codicil bieden een mooi kijkje op de manier waarop een rijke en in Utrechtse stedelijke en kerkelijke kringen vermoedelijk aanzienlijke dame haar (aangetrouwde) familieleden probeert naar haar hand te zetten. Op 24 juni 1800 maakt Christina een testament. Haar zuster is haar hoofderfgename, maar daarnaast bepaalt ze een aantal aanzienlijke legaten.

Daarin schenkt ze haar zwager Gosuinus van der Monde en diens zoon Anthonie Johannes 7000 gulden. Anthonie is een protegé van Christina's man. Nicolaas heeft er voor gezorgd dat Anthonie bij Nicolaas' zwager Marmé een opleiding kon krijgen tot graveur bij de Munt. Het is interessant dat Christina Anthonie betitelt als 'haar neef' terwijl ze in alle andere gevallen spreekt van 'behuwd' neef of nicht.
De dochter van Gosuinus, Jacoba, krijgt heel wat minder dan haar broer: 1000 gulden, maar daarnaast ook het gouden zakhorloge van haar tante.
Een andere favoriet is behuwd neef Nicolaas van der Monde, zoon van Christina’s andere zwager Jacobus van der Monde. [N.B. hij is de bekende Nicolaas van der Monde waarnaar in Utrecht een straat is genoemd.] Ook Nicolaas krijgt 1000 gulden; zijn oudere broer Jacob Anthonij krijgt niks, tenzij Nicolaas eerder doodgaat dan tante Christina, in welk geval Jacob de 1000 gulden krijgt.

In 1801 hebben bepaalde familieleden suikertante-lief blijkbaar ernstig teleurgesteld. In een codicil van 5 maart van dat jaar worden “om haar mooverende redenen” de legaten van 1000 gulden aan nicht Jacoba en neef Nicolaas ingetrokken. Jacoba wordt afgescheept met 100 gulden en Nicolaas krijgt helemaal niets meer, alleen als aandenken het gouden horloge. Waren ze niet vaak genoeg op bezoek geweest? Spraken ze teveel tegen? Hadden ze een zondag de kerk overgeslagen? We zullen het wel nooit weten.
Overigens doet de dubbele naam een aanzienlijk hogere afkomst vermoeden voor Christina dan gerechtvaardigd is; het is gewoon een combinatie van de achternamen van haar beide ouders. De Wessens zijn een Amsterdamse doopsgezinde familie; Christina's overgrootvader was grutter. Kruideniers met kapsones, dus.

 

  • Ankie

    Ankie

    Wat een leuke geschiedenis!

    Had ik maar een familie met een stamboom......zucht.  Daarom geniet ik extra van jullie verhalen!